Sách kể chuyện địa danh và chữ nghĩa Nam bộ


Ấn phẩm Chuyện địa danh và chữ nghĩa Nam bộ gồm hai phần, trong đó phần Chuyện chữ nghĩa đã xuất bản năm 2014, nay được in lại cùng Chuyện địa danh có sửa chữa, bổ sung một số mục từ. Các mục từ được viết trong khoảng 400 chữ dưới dạng một câu hỏi và câu trả lời, cung cấp cho độc giả thông tin về đất và người.

sach-ke-chuyen-dia-danh-va-chu-nghia-nam-bo

Bìa cuốn “Chuyện địa danh và chữ nghĩa Nam Bộ”.

Ở phần Chuyện chữ nghĩa, độc giả có thể tìm thấy các từ ngữ, cụm từ ít được sử dụng trong giao tiếp hiện nay, như: “ăn đầu thảo, ăn công ký, ăn ngan, ăn ong, dặm hú, đường thét, giầm đốc, quá mùa hò, thằng xà bát…”, hoặc nghĩa của các mục từ gắn liền với những sự kiện, con người trong lịch sử mà muốn hiểu chúng phải có sự dẫn giải thêm, như “Bạch công tử, Hắc công tử, bá hộ, thiên hộ, dân ngũ Quảng, dân hai huyện, giấy bộ lư, lưu linh miễn tử, xổ Nho, xài giấy năm trăm…”.

Sách cũng lý giải những từ ngữ có nét nghĩa cổ và nghĩa địa phương có thể tạo nên sự hiểu nhầm như: “ngựa trớ đường, thị thiềng, thị quá, ghe đục, loạn cào cào, phân đồng, phần thủ…”.

Ở phần Chuyện địa danh, tác giả muốn cùng độc giả lý giải các tên gọi vẫn đang gây tranh luận như: “Chằm Chim” hay “Tràm Chim”, “Nhà Bàn” hay “Nhà Bàng”… Có những trường hợp đơn giản như Sơn Nam giải thích hai địa danh “Ông Ra” và “Ông Rầy” là những nơi mà cọp (được gọi kiêng dè là “ông”) hay “ra” và “quấy rầy” để cảnh báo dân chúng lưu ý khi đi lại nơi này. Từ đó, qua thời gian, địa danh Ông Ra, Ông Rầy được hình thành. Hay như tên gọi “Cần Thơ, Cần Đước, Cần Giờ, Cần Giuộc…” là địa danh phổ biến, nhưng đến nay vẫn chưa có hướng giải thích thuyết phục về tên gọi địa danh Cần Thơ.

“Khi nhận xét về công việc làm từ điển của chúng tôi khi trước, nhà văn Sơn Nam có nói: ‘Chữ nghĩa quả thật là gánh nặng dành cho thế hệ trẻ’. Điều đó quá đúng với trường hợp chúng ta phải giải nghĩa từ ngữ của người xưa, nhất là đi vào việc giải thích địa danh. Dù cố gắng thế nào, việc làm này không thể tránh khỏi sai sót. Mong được bạn đọc lượng tình chỉ bảo để lần xuất bản tiếp theo (nếu có ) được tốt hơn”, tác giả chia sẻ.



Source link

Leave a Reply